ذكر وقايع سال هفدهم از رحلت خير البشر كه سال بيست و هفتم از هجرت آن سرور است . چنين آورده‌اند كه چون افريقيّه در تحت تصرّف فرق اسلامى درآمد ، امير المؤمنين عثمان ، رضى اللّه عنه ، عبد اللّه بن نافع بن عبد القيس را اشارت فرمود تا به جانب مغرب‌زمين لشكر كشد ، و ايشان ، به موجب فرموده ، تهيّهء اسباب حرب و تجهيز جيش نمودند و زياده از ده هزار سوار كه سرآمد روزگار و شهسواران روزگار بودند فراهم آورده از طريق بحر به شهر بربر آمدند و به اتّفاق ايشان بر سر اهل اندلس رفته به اهالى آن ديار اصطلاء « 1 » نايرهء حرب نمودند و از جانبين كشش و كوشش بسيار واقع شد . عاقبة الامر شكست بر كفّار آمده نهب و غارت و قتل مفرط به آن لشكر راه يافت و به عون اللّه القدير آن ممالك را در قيد تسخير درآوردند و بسط مملكت و شوكت مسلمانان افزود و اموال و سباياى وافره به دست اهل اسلام افتاد ، و شارق ايمان از مشرق تيغهاى آن مبارزان جانى در بلاد مغرب پديد آمد و سعى آن مجاهدان نامدار فتح آن ديار را كليد آمد ، و خبر فتح را مع خمس الغنايم به مدينه فرستادند . از جانب ذى النورين ، رضىّ اللّه عنه ، ايالت اندلس به عبد اللّه بن نافع بن الحضير مفوّض شد . و در اين سال به دستور معهود مناسك حجّ به تقديم رسانيد و در مسجد نبى ، عليه السّلام ، توسعه فرمود . و بعضى مورّخان اين فتح را در سال بيست و هشتم از هجرت نبوى ، عليه التحيّه و السلام ، نقل كرده‌اند . و فتح قبرس به دست معاوية بن ابى سفيان در اين سال واقع شده ؛ و اللّه اعلم بحقايق الاحوال .

--> ( 1 ) . ق : اشتعال .